artikel

Hospitality en de rol van architectuur – Ontwerpen van Herzog de Meuron & Concrete

Architectuur Premium

Hotelovernachtingen stijgen explosief maar veranderen ook van karakter. Reizigers zoeken niet alleen een kamer met een bed; ze verlangen van het hotel ervaringen, ontmoetingen, activiteiten. Dit heeft uiteraard ook consequenties voor de vormgeving van de kamers en de publieke ruimten. Nieuwe hotels spelen daarop in. Twee projecten in New York en New Jersey illustreren deze ontwikkeling op treffende wijze.

Tekst: Harm Tilman

In 2016 groeide het toerisme wereldwijd met 3,9 procent en in Nederland met 6 procent. Ons land verwelkomde in 2016 bijna zestien miljoen gasten. Een kwart daarvan waren de zogenoemde ‘metropolitan business men’, terwijl ruim tweederde van deze reizigers voor cultuur, vermaak en vertier naar Nederland kwam. De vraag naar overnachtingsmogelijkheden is daardoor explosief gestegen.

Het reizen, ooit verbonden met het idee van avontuur, is onderdeel geworden van ons dagelijks leven. Reizen heeft zich ontwikkeld van iets waaraan je deelneemt tot iets wat je zelf creëert. Hotelketens zoeken naar antwoorden op deze verschuivingen in de vraag.

Hospitality de Architect maart 2018 Foto Iwan Baan

De hotelkamers zijn zeer compact en hebben een schitterend uitzicht op Manhattan, beeld Iwan Baan

Dat doen ze in de eerste plaats door nieuwe hotels te creëren. Het aantal bouw- en renovatieplannen stijgt sterk. In de eerste helft van 2017 registreerde de website ‘Hotelbouwplannen’ in Nederland voor 5.833 hotelkamers bouw- of verbouwplannen. Daarbij ging het om 59 nieuwbouw- en 29 renovatieplannen. Voorts nam het gemiddelde aantal kamers toe van 66,3 in 2017 tegenover 62,9 een jaar eerder.

Minstens zo interessant is dat de hotels naast overnachtingsmogelijkheden hospitality-ervaringen aanbieden. Ze doen dit door aansluiting te zoeken bij de stad waarin het hotel is te vinden, tot de restaurants die in de hotels zijn opgenomen en de handdoeken die de reizigers op hun kamer vinden. Ze veranderen van centraal gelegen hotels in lokaal geïnspireerde ontmoetingsplaatsen. In hotels vind je wellness- en fitnessruimten, maar ook ontmoetings- en vergaderruimten, cafés, winkels en bibliotheken. Minstens zo belangrijk is de uitrusting van de kamers, van tandenborstels tot stopcontacten, van haardrogers tot cd-spelers.

de Architect maart 2018 thema hospitality Chrystie-hotel Herzog de Meuron

Het Chrystie-hotel van Herzog de Meuron staat vijftien meter terug uit de rooilijn. De overgang van hotel naar appartementen is duidelijk gearticuleerd in de raampartijen, beeld Iwan Baan

Door deze ontwikkeling is de verhouding tussen hotel en faciliteiten behoorlijk aan het omslaan. Was deze vijftig jaar geleden als 90:10, in de tegenwoordige hotels is deze welhaast omgekeerd. Ontwerpers wordt in toenemende mate gevraagd deze faciliteiten op te nemen in een nieuwe choreografie. Dit vraagt om een zorgvuldige behandeling van zowel de sociale als niet-sociale ruimten. Akoestiek, verlichting en luchtbehandeling spelen hierbij een grote rol.

Dit alles valt niet los te zien van wat in de stad gebeurt waarin de hotels zijn gesitueerd, inclusief de ambitieuze ontwikkelingen die deze steden plannen. Steden willen zichzelf op de kaart zetten als creatieve hotspots en hopen zo bewoners en bedrijven aan te trekken. Om deze reden willen ze de kansen voor exploratie en experimenten vergroten. Een goed en voldoende aanbod aan hotelkamers en huurwoningen is daarbij een absolute voorwaarde.

Bij het creëren van voorzieningen voor toerisme en hospitality spelen programmering, typologie en collectieve ruimte een belangrijke rol. Dat wordt ook duidelijk in de volgende twee ontwerpen Herzog de Meuron en Concrete Amsterdam in respectievelijk New York en New Jersey.

HdM plaza de Architect maart 2018 Thema Hospitality. Foto Iwan Baan

Tussen hotel Chrystie en straat is een door Madison Cox ontworpen tuin ingericht, beeld Iwan Baan

 

Typologie

De typologie van hotels is sterk veranderd. Voor een deel heeft dat te maken met feit dat appartementen en hotelkamers naar elkaar toe zijn gegroeid. De overgangen tussen beide zijn veel vloeiender geworden; ze zijn als het ware opgenomen in een zelfde typologische reeks. Dit maakt het ook gemakkelijker beide met elkaar te combineren. Iets wat overigens ook gebeurt om het risico van ontwikkelaars in de planfase te verkleinen. Afhankelijk van de marktomstandigheden kun je nu immers sneller switchen met je programma’s.

In de Chrystie in New York is de hotelfunctie gecombineerd met elf appartementen op de hogere verdiepingen. De kamers zijn voor New Yorkse begrippen gematigd geprijsd. Ian Schrager beheert meerdere hotelketens, maar hoopt met Public het antwoord te hebben gevonden op Airbnb. Hij verwacht met deze hotels de jonge reizigers te trekken die anders vrijwel zeker een leuk appartement in de stad zouden betrekken.

In de Chrystie zitten 367 kamers die tamelijk klein zijn, vergelijkbaar met de bedsteden uit negentiende-eeuwse huizen of de cabines aan boord van luxueuze plezierjachten. De kamers vormen een soort van nissen waarbij de badkamers rug aan rug zijn opgelost. Daarboven liggen de private appartementen die zijn ingericht door de Engelse architect John Pawson.

De overgang van hotel naar appartementen bevindt zich op de negentiende tot vijfentwintigste verdieping. Herzog de Meuron articuleert deze overgang door de massa terug te laten springen en andere ramen te gebruiken dan op de lager gelegen verdiepingen. Voor de hotelkamers zijn licht gekantelde ramen aangebracht, die in aluminium kozijnen zijn gevat. Voor de appartementen gebruiken de architect bandramen, met geprononceerde betonnen kaders.

De roltrap naar de lobby op de eerste verdieping in de Chrystie door Herzog de Meuron, Bazel, bevindt zich tussen winkel (links) en entree naar het achterliggende restaurant (rechts), beeld Iwan Baan

 

Collectieve ruimte

Een trend is zeker het overvloedige gebruik van collectieve ruimte in de hotels. De Chrystie ligt vijftien meter terug van de straat. Voor het hotel is door landschapsarchitect Madison Cox een ‘pocket park’ gemaakt. In de kelder van het hotel is een flexibele ruimte opgenomen waar lezingen, debatten en voorstellingen worden georganiseerd.

Van groot belang in hotels is de collectieve ruimte. In de Chrystie kom je binnen via stalen roltrappen met spiegelende, gepolijste muren. Deze roltrappen zijn gelegen tussen een winkel en een café-restaurant, met een keuken aan de achterzijde. Via deze roltrappen bereik je de lobby van het hotel op de eerste verdieping, waar zich eveneens de champagnebar bevindt.

De hotels van de jaren vijftig en zestig bevatten steevast open trappen, waarmee je als gast op haast theatrale wijze je opwachting maakte in de lobby. De roltrappen die je in de Chrystie naar de lobby brengen, zijn echter opgenomen in een betonnen tunnel met een grote expressieve kracht. Eenmaal aangekomen op de eerste verdieping heb je uitzicht over de tuin aan de voorzijde en zie je het groen aan de achterzijde.

Het hotel heeft niet de gebruikelijke atmosfeer die normaal wordt bereikt met retro en industriële attributen maar is zo eenvoudig mogelijk gehouden. Herzog de Meuron gebruikt in het interieur vooral houten afwerkingen om deze ‘ruw en klaar’ uitstraling van het interieur te accentueren.

Maart magazine de Architect Hospitality Woontoren Urby Hudson River New Yersey door Concrete

Aan de overzijde van de Hudson River, aan de kust van New Jersey, heeft Concrete Amsterdam de woontoren Urby gerealiseerd. In deze toren is een reeks ongebruikelijke voorzieningen opgenomen, beeld Ewout Huibers / Concrete architectural associates

Woningbouw

Deze ontwikkeling heeft impact op de woningbouw in de stad. Dit zien we terug in het Urby-programma dat Concrete Amsterdam in Amerika uitrolt. Het appartementengebouw dat Concrete heeft gerealiseerd aan de Hudson River in New Jersey, bevat een reeks van ongebruikelijke faciliteiten, inclusief een creatief lab en een woonprogramma voor wetenschappers en kunstenaars. Het project heeft uitzicht op Manhattan en is vanaf het World Trade Center in New York City met de Path-trein in vijf minuten te bereiken.

De toren bestaat uit onregelmatig op elkaar gestapelde blokken die een verticale buurt vormen. Om herhaling te vermijden bestaat ieder blok uit een ongelijke hoeveelheid verdiepingen. In de toren zijn 762 huurwoningen ondergebracht, van studio’s tot appartementen met een en twee slaapkamers. De verdiepingen liggen rond een centrale kern met liften en trappen. Op iedere verdieping zijn twaalf appartementen opgenomen, verkrijgbaar in drie verschillende maten: Small (studio), Medium (appartement met een slaapkamer) en Large (appartement met twee slaapkamers).

De wolkenkrabber is de tweede realisatie die onder het Urby-merk op de markt is gezet. De eerste opende in 2016 op Staten Island (New York), de derde komt in Harrison, New Jersey. Urby is een poging om de positie van huurwoningen in de stad opnieuw te doordenken met een programma dat door het ontwerp wordt aangejaagd, dat toegesneden wordt op iedere woonbuurt en dat is ontwikkeld met het oog op de behoeften van stedelijke huurders.

Urby Toren door Concrete Foto Ewout Huibers

Bewoners en bezoekers betreden de Urby-toren via het café, beeld Ewout Huibers / Concrete architectural associates

In de woningen wordt slim gebruikgemaakt van de ruimte, met ingebouwde kasten, schrijftafels en opslag. De woningen zijn uitgerust met houten vloeren, wasmachines en drogers. Het belangrijkste misschien wel zijn de grote ramen die een geweldig uitzicht bieden op Manhattan en het Vrijheidsbeeld. In het gebouw vind je verder faciliteiten die voor bewoners de kansen verhogen om elkaar te ontmoeten en spreken.

Op de begane grond vind je in dit gebouw de lobby’s en lounges die je normaliter in hotels vindt. Je betreedt het gebouw door middel van een café waarin lange houten tafels staan en uiteenlopende zitmogelijkheden zijn. Het café is ook publiek toegankelijk en moet als zodanig een rol spelen in het verbeteren van de omgeving.

Op de negende verdieping is in de toren een fitnesscentrum opgenomen, tezamen met een gemeenschappelijke kook- en eetruimte. Op deze verdieping bevinden zich verder een warmwaterzwembad en een zonnedek. Hier liggen ook ruimten voor feesten, voostellingen en meditaties. Op de 68ste verdieping is het Urby Creative Lab gesitueerd, waar de bewoners workshops op uiteenlopende gebieden kunnen volgen. Het voorzieningenniveau is dus vele malen hoger dan in de appartemententorens die we tot nu toe zagen en die zich meestal beperken tot parkeerplaatsen, fietsenstallingen en dergelijke.

Urby-toren, 9e verdieping met gemeenschappelijke functies, zie voor meer tekeningen bijgevoegde PDF

 


Chrystie Street Hotel in New York City

Opdrachtgever Ian Schrager Company, New York en The Witkoff Group, New York (USA)
Architect Herzog de Meuron, Bazel (CH)
Partners Jacques Herzog, Pierre de Meuron, Ascan Mergenthaler
Projectteam Philip Schmerbeck (associate, projectdirecteur), Yasmin Kherad (associate, projectmanager), Jack Brough (projectmanager), Charles Stone (associate, projectdirecteur) Iwona Bogusławska, Marija Brdarski, Christopher Cornecelli, Martin, Jonathan Raub, Katarzyna Billik, Alexandra Butterworth, Sara Jacinto, Martina Palocci, Catia Polido, Farhad Ahmad, Áron Lőrincz (visualisaties)
Uitvoerend architect Beyer Blinder Belle Architects & Planners LLP, New York
Bouwmanagement Triton Construction Company, New York
Adviseur installaties ADS Engineers, New York
Adviseur constructie DeSimone Consulting Engineers PLLC, New York
Interieurarchitectuur hotel Herzog & de Meuron, Bazel
Interieurarchitectuur appartementen John Pawson, Londen (GB)
Landschaparchitectuur Madison Cox, New York
Lichtontwerp Isometrix, Londen
Locatie 2.109 m2
Bruto vloer oppervlak 22.845 m2
Bruto inhoud 75.272 m3
Programma hotel (15.654 m²) appartementen (3.205 m²), kelder (3.670 m²)
Voorlopig ontwerp oktober 2012 – december 2012
Definitief ontwerp mei 2013 – oktober 2013
Bestek november 2013 – mei 2014
Uitvoering juni 2014 – juni 2017


Jersey City Urby, USA

Opdrachtgever Ironstate Development, Hoboken (USA) en Mack-Cali/ Roseland Residential Trust USA
Concept Ironstate (David Barry) en Concrete
Architectuur, interieur en landschapsarchitectuur Concrete
Projectteam Concrete Erikjan Vermeulen, Rob Wagemans, Cindy Wouters, Matthijs Hombergen, Jolijn Vonk, Sofie Ruytenberg, Ana Bissau Pereira, Jakob Kunst, Wouter Slot, Jesse Nolte, Robert Schellekens, Kayla Lee
Uitvoerend architect HLW, New York (Edward Shim, Rui Borges)
Landschapsarchitect MKW + associates, LLC, Rutherford NJ (USA)
Adviseur constructie Desimone, New York, USA
Adviseur installaties AMA consulting engineers P.C., New York
Aannemer AJD construction Co, Leonardo (USA)
Programma 762 appartementen (S, M en L); parkeergarage met 222 plaatsen; winkels (455 m2) entrée café, gemeenschappelijke eet- en kookruimte, tuinkamer, gym, Urby-lab, zwembaddek, buitenkeuken, minipark, zitplekken met haard
Ontwerp 2012
Oplevering 2017


Meer projecten van Concrete


Meer projecnte van Herzog de Meuron


 

Foto's

Reageer op dit artikel