artikel

Werken in China? John van de Water van NEXT Architects over Chinese besluitvorming

Architectuur Premium

Na de oprichting van NEXT Architects in 1999 ontstond eind 2004 de ambitie om een vestiging in China te openen. John van de Water vertrok met slechts een rugtas met daarin een laptop naar Beijing en moest de verwachtingen van het bureau bijstellen. In een vierdelige serie waarin John van de Water terugblikt en vooruit kijkt door middel van een aantal vragen die wij hem stelden, neemt hij je mee naar de wereld van de Chinese architectuurcultuur. Vandaag deel 4: de werkomstandigheden voor buitenlandse architecten.

Is het in China makkelijker werken of juist moeilijker?

Er bestaat in China een wereld van verschil tussen het het krijgen van een opdracht, of winnen van een prijsvraag, en het daadwerkelijk realiseren van een project. Veel meer dan in Nederland, is de discrepantie tussen politieke en economische processen, in combinatie met vaak nog ontbrekende visies op langere termijn daarvan oorzaak. Zo kan een nieuwe burgemeester met een termijn van drie jaar, alle plannen in stad spontaan stilleggen en een volledig andere koers inzetten. Of een ingreep van de overheid in ‘de markt’ kost je van de een op andere dag je project. Beide situaties zijn meer regel dan uitzondering.

De keerzijde van dit verlies van energie en middelen mag evident zijn, als je project binnen de juiste cyclus en agenda past, is uitvoering ongekend snel.

NEXT Architects China Urban Planning Museum

Urban Planning Museum

Alternatieve voorstellen

Dit betekent niet dat architecten genoodzaakt zijn alleen opportunistisch te bouwen voor burgemeesters, of ‘voor de markt’. Als bureau zien we in toenemende mate ruimte voor ‘alternatieve’ voorstellen. Zo werd ons voorstel voor een prijsvraag voor een ‘Urban Planning Museum’, op de locatie van drie oude fabrieken, gehonoreerd door de oude fabrieken te behouden als deel van het nieuwe museum. De overheid had geenszins rekening gehouden met deze optie, alle andere deelnemende bureaus volgden ook de gangbare tabula rasa strategie. Het museum is inmiddels zijn functie ontstegen en wordt nu gebruikt als cultureel centrum.

NEXT Architects China Urban Planning Museum

Urban Planning Museum

Bamboe

En voor een gewonnen prijsvraag voor een verlaten mijngebied, waar een ontwerp voor een stadsuitbreiding de opgave was. We concentreerden ons voorstel juist op wat de overheid al had opgegeven: het totaal verwoeste landschap. Door bamboe in te zetten als katalysator, kunnen we een nieuwe industrie introduceren, het landschap herstellen, 150.000 nieuwe banen creëren, en minimaal 70 procent aan regionale CO2 uitstoot reduceren. Ook in dit geval verrasten we de overheid met ons voorstel, maar waren ze overtuigd van de integrale meerwaarde. De eerste fases van implementatie van ons voorstel staan al gepland voor volgend jaar.

NEXT Architects China Urban Planning Museum

Urban Planning Museum

Stedelijke uitdagingen

Deze projecten hebben overeenkomstig dat ze op een nieuwe wijze proberen bij te dragen aan de kwaliteit van de Chinese stad en gemeenschap. En ondanks dat de schaal en context anders is dan projecten in Nederland, is de zoektocht naar vergelijkbare waarden en kwaliteiten hetzelfde. De enorme (stedelijke) uitdagingen waar we voor staan, kunnen alleen opgelost worden als we integraal werken aan de lagen (ecologie, water, nederzetting, energie, mensen) waaruit een stad is opgebouwd en de verbindingen die daartussen kunnen worden gemaakt. Als in Nederland, zien we het in China als onze taak om daar zo goed en volledig mogelijk een bijdrage aan te leveren. En dat doen we door als collectief, continue op zoek te blijven naar ‘het volgende’.

Wat betreft het type opdracht waar we het liefst aan werken, daar zijn we in de loop der tijd steeds minder rigide in geworden. Maar favoriete opdrachten blijven echter culturele projecten, ongeacht schaal, budget of complexiteit.

Kansen voor de Winterspelen 2022 in Beijing?

Na de Winterspelen in Pyongyang vroeg ik John of hij kansen ziet voor zijn bureau voor de volgende editie in 2022 in Beijing. Zijn antwoord hierop:

Net als de prijsvraag voor het Palace Museum, zijn de opdrachten voor de Winterspelen 2022 nagenoeg allemaal besloten prijsvragen voor – naar mijn weten nagenoeg bijna alleen – Chinese bureaus. Hetzelfde geldt voor ‘Xiong’an‘ de nieuwe ‘Stad van de Toekomst’ die Xi Jinping ten zuiden van Beijing als visie heeft. Buitenlandse bureaus zullen hier naar mijn inschatting maximaal een zijdelings adviserende rol kunnen vervullen. Een bevriende Chinese architect stelt hierover simpel: ‘China is an empire, if it wants, it doesn’t need anybody else’.

 


Eerder verschenen in deze serie

NEXT Architects kreeg Koningin Maxima op bezoek

Reijer Pielkenrood en Tatjana Djordjevic schreven een serie over werken in China

Kantoor parken
Privepaleizen: een nieuwe typologie
Architectenpraktijk in China
Rent a Laowai (huur een buitenlander)
A
ltijd kerst in Shanghai
Wanneer een architect kwaad wordt

Reageer op dit artikel