artikel

Hoogbouw als verdichtingsoplossing

Architectuur

De groei en de rek is uit de steden. Om toch ruimte te vinden voor de benodigde woningen wordt de oplossing gezocht in hoogbouw. Maar is dit de juiste manier? Voor- en tegenstanders staan lijnrecht tegenover elkaar. Maar de plannen wijzen uit dat hoogbouw een aanzienlijk deel gaat vormen van de woningbouw.

Door Astrid de Wilde

Den Haag

De verwachtte bevolkingsgroei van Den Haag kost de gemeente de nodige hoofdbrekens. Nu telt de hofstad 525.000 inwoners, maar in 2040 zullen dit er 625.000 zijn. De groei wordt veroorzaakt door de buitenlandse migratie (statushouders en expats) en in mindere mate door de natuurlijke aanwas. Waar laat je al deze inwoners? Is hoogbouw een oplossing?

Wethouder Wijsmuller heeft in de nota ‘Haagse hoogbouw: Eyeline en Skyline‘ een aantal locaties aangewezen waar hoge torens zijn toegestaan. Dat is onder meer rondom Den Haag Centraal en Hollands Spoor. Op andere plekken in de stad en langs de Scheveningse kust mag geen nieuwe hoogbouw komen. Ook stelt de nota voorwaarden aan de kwaliteit van de hoogbouw. Zo moet de onderkant van een gebouw – de plint –  aantrekkelijk zijn en moet elke toren een kroon, hoed of pet hebben. Dat betekent dat elke toren een bewust ontworpen bovenkant gaat krijgen. Ook moeten de hoge gebouwen groen en duurzaam zijn.

Central Park Den Haag plan van Winy Maas

In een over dit onderwerp georganiseerde bijeenkomst liet Winy Maas van MVRDV uit Rotterdam in opdracht van de gemeente zijn licht schijnen over de toekomst van Den Haag. Hij bedacht een aantal oplossingen, waaronder een plan voor woontorens rond het Haagse Bos. Het plan, een discussiestuk, maakten de tongen aardig los in de hofstad.  Lees de reacties hier.

Rotterdam

Nu Rotterdam onverminderd populair is en de vraag naar woningen weer sterk begint toe te nemen, is een voor de hand liggende vraag of hoogbouw ook hier een oplossing is.  Tot nu toe leek de stad er minder moeite mee te hebben dan de andere grote steden. Maar ook in de Havenstad is het geen gemakkelijke opgave, ook al komt de hoogste woontoren, de Zalmhaventoren van 218 meter in Rotterdam. Het ontwerp is van Van Dam & Partners.  Ook op de planning staan de Baan Toren (150 meter) van Powerhouse Company, de Glashaventoren (90 meter) van Klunder Architecten, de Bright Woontoren (70 meter) door Tangram Architekten en de nieuwbouw op de Boompjes 60-68 (100 en 70 meter) door Team V.

Hoogbouw op de Boompjes in Rotterdam. Beeld: Team V Architectuur

Amsterdam

De hoofdstad kent soortgelijke problemen. Ook daar is men druk bezig uit te vinden waar de toekomstige bewoners een onderkomen gaan vinden in de overvolle stad. De gemeente zoekt de oplossing niet direct in hoogbouw maar in de aanleg van de nieuwe wijk Haven-Stad Amsterdam, het is de bedoeling hier 40.000 tot 70.000 woningen te realiseren.

Twaalf bestaande deelgebieden in het havengebied worden de komende decennia getransformeerd in hoogstedelijke woon-werkwijken van de 21e eeuw. Het draait niet alleen om wonen en werken, maar om het realiseren van een stad met alle bijbehorende voorzieningen zoals scholen, sport, kunst en cultuur, recreatie en groen.

Het is de bedoeling dat er, zoals dat in Amsterdam traditie is, een gemengde bevolkingssamenstelling komt, waarin ruimte is voor sociale huurwoningen (40 procent), middeldure woningen (40 procent) en vrije sector woningen (20 procent). De concrete invulling van de verschillende deelgebieden gebeurt fasegewijs en in samenspraak met bedrijven en bewoners.

Groosman Z1 Amsterdam

In Amsterdam wordt naast de aanleg van Haven-Stad ook gekeken naar hoogbouw. Voorbeeld is woongebouw Z1 in Amsterdam door Groosman

Bijlmerbajes

Vijf consortia maakten plannen voor de transformatie van de voormalige Bijlmerbajes in Amsterdam. De combinatie van OMA, LOLA landscape architects en FABRICations won de tender met het ontwerp Bajes Kwartier. Hierin vormen hergebruik van bouwmaterialen en een levendige, autovrije stadswijk met publieke tuinen en pleinen de basis voor de herontwikkeling van de voormalige penitiaire inrichting. Het masterplan is opgesteld door OMA in samenwerking LOLA Landscape en FABFRICations en kent een diversiteit aan ruimten en gebruik binnen een gebied dat conceptueel gezien gesloten blijft.

De locatie van 7,5 hectare wordt nu nog gekenmerkt door de zes onderling verbonden gevangenistorens. Van deze gesloten, betonnen torens worden er vijf gesloopt en één getransformeerd tot een ‘groene toren’ die is uitgerust met een verticaal park. De inzet is om 98 procent van het materiaal te hergebruiken. Zo worden bestaande gevels van de huidige verbindingsstraat ingezet in de plint van woongebouwen en worden de prefab geveldelen van de torens gebruikt voor de studentenwoningen.

Het winnende plan voor de transformatie van de voormalige Bijlmer Bajes. Beeld: AM, OMA, Fabrications, LOLA

Verdichting versus krimp

De problemen gelden niet alleen voor Randstedelijke gemeenten als Rotterdam, Amsterdam en Den Haag. Ook steden zoals Eindhoven (drie torens voor District E, ontwerp Powerhouse Company en ZUS), Utrecht (Stationsgebied) en Leiden (De Geus, ontwerp OZ Architecten) worstelen met de verdichtingsproblematiek en zoeken de oplossing in hoogbouw. Het blijft een discussie die waarschijnlijk na 2018 gewoon verder gaat.

Impressie-Afrikaweg Zoetermeer

Zoetermeer creëert een nieuwe groene stadswijk met 3500 woningen in de omgeving van de Afrikaweg

Een andere discussie wordt gevoerd in de krimpregio’s. Moeten deze niet aantrekkelijker worden gemaakt zodat ook daar voor de benodigde woningbouw ruimte komt. We hebben het eerder gezien in de Vierde Nota. Ook toen ontstonden groeisteden, Almere en Zoetermeer zijn hiervan de meest bekendste. Inmiddels hebben deze nieuwe steden ook te maken met de verdichtingsproblematiek. Zo heeft Zoetermeer zijn grenzen bereikt en transformeert ze  leegstaande kantoorpanden tot aantrekkelijke woonlocaties. Echter, ook de groene plekken in de stad gaan gebruikt worden voor verdichting.  Zo is er een plan om van de toegangsweg vanaf de A12 een nieuwe woonwijk te maken met 3500 woningen en een mix van kantoren, horeca en groen.

Resultaten voor verdichting

 

Reageer op dit artikel