artikel

HNI tentoonstelling ‘Letters to the Mayor’ draait om bevlogen inhoud

Architectuur

In een wereld waarin architectuur steeds meer om beeldconsumptie draait, is de tentoonstelling Letters to the Mayor in Het Nieuwe Instituut prettige maar geen gemakkelijke kost. Meer dan vijftig architecten schreven een brief aan de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb, die hier te lezen en beluisteren zijn. Ook het tentoonstellingsontwerp richt zich volledig op te inhoud. Waar maken architecten zich druk om en hard voor? Een blik op de brieven.

Door Willem Wopereis

Het gebeurt niet vaak dat je je als architect direct tot de burgemeester kunt richten. Wat laat je hem dan weten? Van de honderd architecten die voor de Rotterdamse editie van Letters to the Mayor werden uitgenodigd, reageerde meer dan de helft. Het initiatief van Storefront art and architecture & Het Nieuwe Instituut toont aan dat architecten van jong tot oud zich erg bekommeren om de stad, en bovendien vinden dat er veel anders kan en moet.

Fragment uit de brief van Cristina Ampatzidou Ania Molenda (Amateur Cities)

Ontevredenheid

Wie de brieven leest proeft een zekere ontevredenheid met de huidige situatie van de stad. Rotterdam zou zich te sterk richten op een aantrekkelijk image, trekt nieuwe groepen aan maar lijkt daarbij grote delen van de stad te vergeten. Het is tijd dat Rotterdam verder kijkt dan zijn iconen en zich richt op een groene, inclusieve toekomst waarin iedereen een woning kan vinden. Van het experimentele karakter van de stad is onder het huidige beleid weinig over, kwaliteit en visie zijn ver te zoeken.

Woningbouw

Een van de meest genoemde thema’s is woningbouw. Het huidige markt gestuurde beleid leidt voornamelijk tot te dure woningen voor de middenklasse. De stad wordt hiermee steeds minder toegankelijk. Snel moeten woningbouwontwikkelingen ervoor zorgen dat er voor iedereen plek is in de stad. Experimenten met nieuwe typen zoals kleine appartementen of collectieve initiatieven moeten worden gestimuleerd. Gemixte buurten zijn het ideaal.

Fragment uit brief van Andrea Prins

Verdichting

Rotterdam biedt veel kansen voor verdichting. Transformatie van bestaande gebouwen en de vele platte daken kunnen worden benut om wonen in de stad voor meer mensen toegankelijk te maken. Hoewel het centrum hier uiteraard de aangewezen plek voor is, moet niet worden vergeten dat daarbuiten ook een wereld te winnen is. Juist op andere plekken zoals grote delen van Zuid kan de omgeving worden verbeterd.

Groen

Veel van de schrijvende architecten maken zich niet alleen hard voor gebouwen, maar ook voor verbetering van de openbare ruimte ertussen. De op auto’s ingerichte stad moet aantrekkelijker worden voor voetgangers en langzaam verkeer. Een gezonde, groene en CO2-vrije omgeving is het ideaal. Groen in de vorm van lange linten die tot aan de Maas en het achterland lopen, maar eveneens in de vorm van pocket parks tussen de verdichtende stad. Bovendien moet dit leiden tot een veerkrachtige stad waarin mens, flora en fauna samengaan.

Fragment uit de brief van Marjolein van Eig (Bureau Van Eig)

Circulaire economie

De economie die de stad draaiende houdt moet snel circulair worden ingericht om bij te dragen aan een klimaatbestendige toekomst. Hierbij vormt de haven een belangrijke kans, hoewel de belangen van stad en haven goed op elkaar moeten worden afgestemd. De stad dient naast kantoren ook startups en technologische bedrijven te verwelkomen en hiervoor betaalbare huisvesting mogelijk te maken.

Continue transformatie

Rotterdam is nooit af maar altijd in wording. Behoud van bestaande sociale en culturele waarde is van even groot belang als de creatie van financiële waarde. In de continue transformatie moeten bestaande kwaliteiten goed worden bewaakt en ingezet in nieuwe ontwikkelingen. Het sloop-nieuwbouw denken dient te worden vervangen door plannen waarin vooral naast, op, bij en tegen bestaande panden wordt gebouwd.

Fragment uit de brief van Elma van Boxel en Kristian Koreman (ZUS)

Visie

Overkoepelend genoemd door vrijwel alle briefschrijvers is de behoefte aan visie. Geen visie zoals Rutte’s olifant die het zich belemmert, maar eerder idealistische vergezichten met oog op een duurzame toekomst. In die visie lijkt inclusiviteit het toverwoord. Dat betekent dat naast het belang van de markt ook het publieke belang gediend wordt.

Nieuw beleid

Over hoe dit alles in een beter beleidsvormend apparaat moet worden gegoten zijn ook de nodige ideeën. Meerdere architecten noemen de aanstelling van een stadsbouwmeester; een onafhankelijke adviseur met mandaat en verantwoordelijkheid die verder kan kijken dan snel gewin en stuurt op kwaliteit van de bebouwde omgeving, mogelijk naar Vlaams model. Iemand die als deskundige generalist de visie bewaakt.

Fragment uit de brief van Mechthild Stuhlmachter (Korteknie Stuhlmacher Architecten)

Stadsbouwmeester

Die stadsbouwmeester zou ook degene kunnen zijn die experiment stimuleert, bijvoorbeeld in de vorm van prijsvragen waar alle (lees jonge) architecten naar mee kunnen dingen. De huidige marktgerichte en ontoegankelijke aanbestedingscultuur zit vaak dwars en leidt niet per definitie tot kwaliteit. Rotterdam zou zich weer een echte architectuurstad kunnen noemen als de vernieuwing iedereen ten goede komt.

Reactie burgemeester

Letters to the Mayor laat zien dat architecten realistische dromers zijn die zich bovenal ontfermen over een inclusief, toekomstbestendig en kwalitatief Rotterdam. In zijn reactie tijdens de opening van de tentoonstelling daagde burgemeester Aboutaleb de briefschrijvers uit om gezamenlijk tot vijf vragen te komen.  Als de reactie van de gemeente even inhoudelijk is als de brieven, is in Het Nieuwe Instituut een interessante dialoog begonnen die hopelijk leidt tot vernieuwend beleid.

 

Lees ook

 


Over het tentoonstellingsontwerp

Het tentoonstellingsontwerp kwam tot stand uit een nauwe samenwerking tussen Studio L A (Lorien Beijaert & Arna Mačkić), grafisch ontwerper Rudy Guedj en audio curator Arif Kornweitz. Het bestaat uit twee langgerekte tafels die in elkaars verlengde tussen de betonnen wanden zijn geplaatst. Een opzet met twee tafels was een eis vanuit initiator Storefront, en representeert het bureau van de architect en van de burgemeester.

Tentoonstelling Letters to the Mayor Rotterdam HNI

Tentoonstelling Letters to the Mayer in HNI, beeld Petra van Ree

De eerste tafel is verrijkt met een grafiek opgebouwd uit de handtekeningen van briefschrijvers, waarin je ook een grove schets kunt zien. Erlangs staan banken waarop je op je gemak kunt luisteren naar de ingesproken brieven. “Deze banken staan voor de burger, die wat ons betreft ook altijd aan moet kunnen schuiven en meepraten over ontwikkelingen”, vertelt Arna Mačkić hierover.

Tentoonstelling Letters to the Mayer in HNI, beeld Petra van Ree

Op de tweede tafel liggen alle brieven keurig in het gelid op stapels, om ter plekke te bekijken of om af te scheuren en mee te nemen in een dossiermap om ze later aandachtig te lezen. Door de strakke reeks krijgt elke brief evenveel aandacht. Omdat in de tentoonstelling geen enkel beeld is gebruikt, draait alles hier om de inhoud.

Tentoonstelling Letters to the Mayer in HNI, beeld Petra van Ree

 

De tentoonstelling Letters to the Mayor is tot 11 februari te zien in Het Nieuwe Instituut.

 

Reageer op dit artikel