artikel

Metabolic: ‘Politieke steun nodig voor circulaire architectuur’

Architectuur

Wereldwijd is de gebouwde omgeving verantwoordelijk voor zo’n zestig procent van het materiaalgebruik. In Nederland zijn gebouwen verantwoordelijk voor veertig procent van het dagelijkse energieverbruik en voor 25 procent van de CO2-uitstoot. Eva Gladek, oprichter en CEO van Metabolic, onderzoekt hoe het aanmoedig en van vooruitstrevende architectuur kan bijdragen aan de overgang naar circulaire gebouwen.

door Eva Gladek, Metabolic

Circulaire economie is een term die de afgelopen jaren steeds populairder is geworden onder bedrijven die werken in de gebouwde omgeving. We worden ons steeds meer bewust van het feit dat we moeten verschakelen op duurzamere oplossingen. Daarnaast is er een aantal goede voorbeelden van nieuwe gebouwen die mogelijkheden laten zien om onze dorpen en steden opnieuw te ontwerpen en in te richten.

Levenscyclus

Veel oplossingen zijn echter nog gericht op stapsgewijze veranderingen, zoals het gebruik van duurzamere materialen in de bouw. De systematische en essentiële veranderingen die voor meer circulariteit in de volledige levenscyclus van een gebouw zorgen, blijven vaak nog buiten beschouwing. Het is van belang om te beseffen dat de gebruikersfase van een gebouw veel schadelijker is voor het milieu dan het bouwproces. Daarom moeten we niet alleen nadenken over de constructie van een gebouw, maar ook over welke slimme oplossingen het gebruik duurzamer maken en welke materialen we naderhand kunnen terugwinnen.

In 2013 hebben we met een aantal partners, waaronder het architectenbureau Space&Matter, samengewerkt bij het ontwerpen en bouwen van De Ceuvel in Amsterdam-Noord. We kregen de kans om onze ideeën voor circulariteit toe te passen op een afgedankt en vervuild stuk grond. Het project toont nieuwe manieren om de hulpbronnen in onze gemeenschappen te beheren, van hernieuwbare energie tot slim afvalbeheer. De Ceuvel is niet alleen bekend in Amsterdam: jaarlijks komen er duizenden internationale bezoekers naar dit praktische voorbeeld van duurzaamheid kijken.

Lees ook: Liander, circulaire transformatie tot een mensvriendelijk gebouw

Schoonschip

De Ceuvel is echter nog geen optimaal voorbeeld. Door gebrek aan tijd, geld en steun konden we niet al onze principes gebruiken om de plek daadwerkelijk circulair te maken. Maar alle vooruitgang verloopt geleidelijk. We werken nu aan Schoonschip, een locatie naast De Ceuvel. De bouw begint later dit jaar. Schoonschip zal bestaan uit 46 drijvende huishoudens. Dit is een baanbrekend concept voor wonen in de stad dat de grenzen van gemeentebestuur, technologie, design en constructie verlegt. Daarmee wordt het de meest duurzame woonwijk van Europa.

duurzaamheidsplan Schoonschip

Water en energie worden in de omgeving opgevangen en de kringloop van voedingsstoffen wordt gesloten. Het wordt een omgeving die biodiversiteit, gezondheid en welzijn bevordert. Om dit te bereiken heeft Metabolic een uitgebreid duurzaamheidsmasterplan opgesteld. De technische innovaties voor een slimme energievoorziening zijn uitgedacht in samenwerking met het spin-off bedrijf Spectral Schoonschip krijgt op deze manier een van de meest geavanceerde smart grids ter wereld. De samenwerking met andere architecten die deze ambitie delen zorgt voor het kader en de inzichten waarmee de architecten aan het werk kunnen.

Circulair aanbesteden

Vaak blijkt het echter lastig om commissieleden en ontwikkelaars te overtuigen van de financiële, maatschappelijke en ecologische waarde van deze circulaire benadering. Kansen als Schoonschip zijn zeldzaam. De regering kan aan deze ontwikkeling bijdragen door hogere eisen te stellen aan nieuwbouw. Samen met SGS Search heeft Metabolic het eerste stappenplan voor een circulaire aanbestedingsprocedure ontwikkeld. Dit voor de stad Amsterdam ontworpen kader definieert en meet de circulariteit van een gebouw. Daarnaast levert het criteria om gebouwen te beoordelen op circulariteit. Later dit jaar selecteert de gemeente drie pilotprojecten om deze ideeën verder uit te werken, voordat andere steden en regio’s de plannen overnemen.

Door dergelijke criteria op te nemen in aanbestedingsprocedures wordt circulaire innovatie in de woningbouw beloond. We weten dat architecten vaak grote visies hebben voor de manier waarop de gebouwde omgeving onze levens kan verbeteren. We hebben echter sterke politieke steun nodig om deze visies te verwezenlijken en ambitieuze circulaire plannen aan te moedigen.

 

Reageer op dit artikel