artikel

Architecten initiëren collectieve woningbouw Overmaas Rotterdam

Architectuur Premium

Toen de woningproductie nagenoeg tot stilstand kwam als gevolg van de economische crisis, stapten drie architectenteams naar de gemeente Rotterdam om de zaak weer in beweging te krijgen. Met een ambitieuze propositie wisten ze een grondpositie te bemachtigen: meer kwaliteit voor dezelfde prijs. Het plangebied Overmaas is opgedeeld in drie deelgebieden: Overture, Overtuin en Overmaat. Elk deelgebied wordt ontwikkeld door een eigen architectenteam. Hoe richten de teams hun proces met kopers in? Wat zijn de unieke woningkwaliteiten? Welke rollen spelen ze als architect?

Overture

Initiatief: Laila Ghait Architecten en Massa bureau voor architectuur

Op welke doelgroep ligt de focus en hoe is het traject ingericht?

Met Overture scheppen we ruimte voor een persoonlijke benadering. Dit vanuit een fascinatie voor de individuele en specifieke wensen van stadsmensen die binnen een grootstedelijke sfeer ook rust, kleinschaligheid en een vertrouwde omgeving als basis waarderen. Het proces voor de leden is vormgegeven in een ‘CPO-light’, waarbij in een overzichtelijk aantal stappen toegewerkt wordt naar de realisatie van de woning. De kern is tweeledig: ontzorgen van de leden en de voorfinanciering van de engineering beperkt houden. In onze procesvoering wordt ingezet op de projectwaarde en niet op de ontwikkelwaarde, we ‘ontwikkelen’ vanuit de kwaliteit van het wonen en de architectuur.

Wat zijn de kwaliteiten van de woningen, wat staat vast en wat kun je kiezen?

Vanuit de context tussen Laan en Dijk kozen we voor twee specifieke typologieën. De dijkwoningen parkeren onder de eigen woning en wonen vrij op de etage. Met dit profiel ontstond ruimte voor goed bezonde tuinen achter de vierlaags herenhuizen aan de Laan. In deze laanwoningen is het wonen bijvoorbeeld georganiseerd over twee lagen die met een splitlevel in open verbinding staan. Daarmee creëren we veel woonruimte in een beperkte woningdiepte. Negen basistypen maken een verscheidenheid aan samenleefvormen mogelijk en bieden ruimte aan werken aan huis. Flexibiliteit en veranderend gebruik zijn leidend geweest bij de ontwerpen. Ook is ingezet op het realiseren van woningen op passiefhuisniveau.

Welke rollen speelt de architect in het proces?

De praktijk wijst uit dat door de kleinschaligheid van het project een individuele benadering veel oplevert. Er ontstaat veel enthousiasme voor het plan en de eigen woning en kopers leren van meet af aan hun buren kennen. Dit verschilt dus radicaal van conventionele projectontwikkeling en levert een wezenlijk ander resultaat op. Bij aanvang boden we verschillende woningtypen aan met een specifieke prijsstelling, waarbinnen kopers vrij konden indelen. Van deze vrijheid is intensief gebruikgemaakt; dit blijkt een reële vraag uit ‘de markt’. CPO gaat vooral over hoe men kan wonen, vanuit onze professie voeren we regie over de verschijningsvorm. Deze zou de waarde op termijn moeten schragen en dient ook een publiek belang: het decor van de stad.

Overtuin

Initiatief: JagerJanssen architecten en Joke Vos architecten

Op welke doelgroep ligt de focus en hoe is het traject ingericht?

De focus ligt op mensen die graag samen willen pionieren in dit nieuwe woongebied. Veel mensen die kiezen voor deelplan Overtuin, willen heel bewust samen een nieuw buurtje creëren. Overtuin kenmerkt zich door de collectieve binnentuin. Dit trekt een heel divers publiek, vooral gezinnen met jonge kinderen, maar ook singles en zogenaamde empty-nesters zien de kwaliteiten van zo’n oase van rust midden in de drukke stad. Kopers maken hun woonwensen kenbaar bij het intakegesprek met de bouwgroepbegeleider. Vanuit een van de vier basistypen die kunnen worden uitgebreid en ingedeeld, maakt een van de architecten samen met de kopers gedurende verschillende fasen een plan op maat.

Wat zijn de kwaliteiten van de woningen, wat staat vast en wat kun je kiezen?

Elke woning profiteert van de ligging aan de collectieve tuin. De grondgebonden woningen beschikken daarbij bovendien over een eigen tuin, de loftappartementen hebben elk een ruim terras. Standaard hebben de woningen riante verdiepingshoogten, de stadswoningen op de begane grond zelfs ruim vier meter. Een vide tussen begane grond en eerste verdieping versterkt de ruimtelijke beleving. Veel kopers kiezen hiervoor en beschikken zo over een dubbele woonlaag met op de hoger gelegen verdiepingen de slaapkamers. Dit levert een bijzonder gestapeld woonlandschap met veel gebruiksmogelijkheden. De beukmaat en materialisatie staan vast; er is veel indelingsvrijheid en keuze voor vides, aanbouwen en dakopbouwen.

Welke rollen speelt de architect in het proces?

Tijdens de crisis zijn we als architectenteams met de gemeente in gesprek gegaan om door samenbouw de woningproductie in beweging te krijgen. Dit met een ambitieuze propositie: meer kwaliteit voor dezelfde prijs. De rol van de architect gaat binnen dit project veel verder dan de standaardarchitectenopdracht: we zijn initiator, ontwerper, organisator, voeren gesprekken en onderhandelingen met de gemeente over grondaankoop, voorwaarden et cetera. Daarnaast organiseren we informatiebijeenkomsten om de bouwgroep te formeren en structureren het proces met een plan van aanpak, projectplanning, koop- en deelnameovereenkomsten en adviseren we de bouwgroep bij het aanstellen van het bestuur voor hun Vereniging van Opdrachtgevers.

Overtuin

Initiatief: Geurst en Schulze Architecten, Kühne & Co en De Nijl Architecten

Op welke doelgroep ligt de focus en hoe is het traject ingericht?

Geïnspireerd door Berlijnse voorbeelden hebben Jeroen Geurst, Joost Kühne en Endry van Velzen het initiatief genomen voor Stadsbouwgroepen. Kenmerkend voor de werkwijze van Stadsbouwgroepen is dat we een propositie maken. We doen een concreet voorstel, waarin product, proces en financiën in samenhang worden aangeboden. Daarmee zorgen we voor rust en overzicht, zodat ruimte ontstaat voor betrokkenheid. De propositie voor Overmaat bestaat uit drie grote woningtypen, elk met een specifieke kwaliteit. Deze woningtypen vormen niches in de woningmarkt, die een eigen publiek trekken. De woning wordt vervolgens op maat gemaakt.

Wat zijn de kwaliteiten van de woningen, wat staat vast en wat kun je kiezen?

Uitgangspunt voor Overmaat is royaal en comfortabel wonen in een ontspannen sfeer, midden in de stad. Traditionele, brede stadswoningen zijn onze referentie. Alle huizen zijn 7,20 meter breed en 8,00 meter diep, drie of vier lagen hoog en meten 125 tot 200 vierkante meter. Alle appartementen zijn 150 vierkante meter en vrij indeelbaar rondom een groot terras. Er ligt één appartement op een verdieping. Het casco is vast: de bouwstructuur, schachten en trappen. Individuele wensen zijn gebundeld in een aantal opties voor het casco: uitbreidingen, vides en verdiepingshoogten. Binnen het casco is de woningindeling naar keuze. Specifieke wensen voor gevelopeningen worden in overleg afgewogen.

Welke rollen speelt de architect in het proces?

Er is vraag naar een andere cultuur van wonen en ontwikkelen. Steeds meer mensen kiezen bewust voor de stad en willen met gelijkgestemden zelf hun (werk- en) woonomgeving vormgeven. Helaas is het aanbod voor deze groep moeilijk te organiseren. Projectontwikkelaars bieden meestal standaardproducten. Collectief particulier opdrachtgeverschap komt vaak slecht van de grond. Daarom Stadsbouwgroepen. Met onze kennis en ervaring van stadsontwikkeling nemen we initiatief, organiseren we proces en ontwikkeling, richten we een vereniging of stichting op en realiseren we samen met de deelnemers bijzondere woonprojecten. We zijn ontwikkelaar, procesmanager en bouwmeester.

Verder lezen

Reageer op dit artikel