Bijlmer Bajes plannen: Luchtplaats Amsterdam

artikel

Bijlmer Bajes plannen: Luchtplaats Amsterdam

Architectuur

Vijf consortia maakten plannen voor de transformatie van de voormalige Bijlmer Bajes in Amsterdam. OMA, LOLA landscape architects en FABRICations wonnen de tender met het ontwerp Bajes Kwartier. Maar wat ontwierpen de andere teams? Het plan Luchtplaats Amsterdam door KCAP, ZUS, Manuelle Gautrand, en Arup en zet in op behoud van het karakteristieke silhouet van zes verspringende torens.

Toelichting door KCAP
Ontwikkelaar: Wonam

Silhouet

Dankzij hun extreme zichtbaarheid zijn de zes torens van de Bijlmerbajes aan de spoorlijn Amsterdam-Utrecht hét icoon voor het ‘opsluiten van boeven’. Achter het brute beton schuilde echter een innovatieve, humanistische visie op rehabilitatie en detentie. Om recht te doen aan de culturele erfgoedwaarde van het complex blijft het iconische beeld van de zes verspringende torens behouden. Niet letterlijk – alleen de Vrouwentoren blijft staan – maar wel als silhouet.

Muur

De torens markeren zes unieke hoven met een gemengd woonprogramma. In de gevangenismuur wordt de zaag gezet. De muren klappen om en leggen verbindingen over de slotgracht naar de omgeving. Daarmee gaat het geïsoleerde complex een vanzelfsprekend onderdeel van de stad uitmaken. Op een paar strategische punten blijft de buitenmuur staan als herinnering aan het oorspronkelijke complex, of wordt hij opgenomen in de gevel van nieuwe woonensembles.

Telephone pole

De 260 meter lange betonnen “telephone pole”, die de verbinding vormde tussen de gevangenistorens en het hoofdgebouw, zal in het nieuwe wijk behouden blijven en vormt de ruggengraat van het plan. Deze Gang bevat naast kooplofts op de verdieping en bedrijfsruimten op de begane grond, dubbelhoge entreeportalen naar de woonhoven en de ondergrondse parkeergarage. Het maaiveld is autovrij zodat maximale kwaliteit gegeven kan worden aan een plezierige domein voor voetgangers en fietsers.

Luchtplaats, Manuelle Gautrand

Groen

Bij de vijf hoven, elk genoemd naar een oorspronkelijke toren, is de aansluiting met het maaiveld met zorg vormgegeven. Tweelaagse stadswoningen en bedrijfsruimten hebben hun voordeuren aan de straat en vormen zo door het hele plan een actieve plint. Groen speelt een belangrijke rol bij de inrichting van het maaiveld. In het landschapsontwerp is het originele kleurenpalet voor de torens vertaald in een kleurenwaaier van beplanting, en inrichtingselementen die elk hof een specifieke en herkenbare sfeer geeft.

Hart

Boven de Gang zweven strips met lichte en transparante appartementen, licht verdraaid ten opzichte van elkaar zodat ze vrij uitzicht hebben op de naastgelegen Bajesboulevard: de levendige, actieve ader voor voetgangers en fietsers. De route kruist de as naar het park en de insteekhaven in het hart van het hoofdgebouw dat, opgetopt met een spectaculair rond volume en voorzien van een nieuwe transparante huid, het creatieve hart vormt van de buurt. Een plek waar onderwijs, cultuur en ontspanning elkaar ontmoeten. De cirkel op het dak markeert het eindpunt van de Gang en integreert tegelijkertijd de Vrouwentoren.

De Gang

Het is alsof de Gang begint aan de kant van de metro, een rechte lijn trekt naar het Hoofdgebouw, daar een pirouette maakt om zich daarna op te richten en te eindigen in een verticaal volume dat zich tegen de zuidoostzijde van de Vrouwentoren vlijt. Daarmee rijgt zij de verschillende plandelen op een vanzelfsprekende manier aan elkaar. De zuidelijke zone zal bestaan uit losse volumes in een groene, campusachtige setting. De school, een tijdelijke wisselruimte, het Bajesdorp – opgetopt met lichte, kasachtige constructies – en nieuw wijkrestaurant vormen de incubator voor de buurt en zorgen ervoor dat de creatieve, innovatieve sfeer van de buurt tijdens de transformatie behouden blijft.

Tot 29 oktober 2017 is de tentoonstelling Bye Bye Bajes te bekijken waar de plannen worden getoond

Lees ook: Jaap Evert Abrahamse bespreekt de plannen in het nieuwe digimagazine over woningbouw

Bekijk alle plannen

 

Foto's

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels