artikel

National Kaohsiung Center for the Arts door Mecanoo – ‘Proces van vallen en opstaan’

Architectuur

Mecanoo is een van de vele Nederlandse bureaus die ook in het buitenland actief is. Het is daarbij buitengewoon succesvol. Over wat nodig is voor ondernemen in het buitenland zegt Francine Houben: “Ondernemen is avontuurlijk, maar brengt ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Je zorgt voor je werknemers zoals je voor je familie zorgt. Maar bij ondernemerschap hoort ook dat je risico’s durft te nemen.”

“Ons grootste project in Taiwan, het National Kaohsiung Center for the Arts, had slechte betalingsvoorwaarden. We kregen pas laat na aanvang van het werk de eerste betaling. Daar viel niks aan te veranderen. Toen dacht ik: we wagen de gok. Het werd een waanzinnig project! (-)

Kaohsiung_Proces_Mecanoo

Het ruimtelijk concept is geïnspireerd op de open ruimte onder een Banyan-boom

Ik heb het altijd belangrijk gevonden het bureau financieel gezond op te bouwen en marge te creëren om te kunnen investeren in research en development. Innovatie betekent voor mij inspelen op wat in de samenleving nodig is. Zouden we dat niet doen, dan waren we alleen maar een projectenfabriek. Dat wil ik per se niet.” Opvallend is ook het verschil in schaal. Het Kunstencentrum Kaohsiung heeft een vloeroppervlakte van 141.000 vierkante meter en is daarmee vele malen groter dan Hamburg. Omgekeerd is het budget voor Hamburg vier maal zo groot als dat voor Kaohsiung: 860 miljoen versus 220 miljoen. De Elbphilharmonie is uitgerust met twee zalen (2.500 stoelen), terwijl Kaohsiung beschikt over vier zalen (6.000 stoelen). In Hamburg zijn veertig woningen en een hotel in het complex opgenomen.

Het theater in Kaohsiung is tot stand gekomen op basis van total engineering. Mecanoo loopt hierdoor meer risico’s dan voor een architect in Nederland gebruikelijk is. In ons land huurt een opdrachtgever in de regel alle adviseurs rechtstreeks in. Maar binnen de ‘joint tender’ die Mecanoo voor Taiwan afsloot met een lokale architect, huurde het alle adviseurs zelf in, van constructie en installaties, tot verlichting, akoestiek, theatertechniek en logistiek. Dat verschilt van de opdrachtsituatie in de meeste andere landen, waar een internationaal bureau het ontwerp maakt en de lokale architect de ‘architect of record’ is.

Kaohsiung_Mecanoo_Proces

Het ontwerp is gedurende het proces in opzet uiteindelijk weinig veranderd. Volgens projectmanager Friso van der Steen richtte de opdrachtgever zijn peilen niet op de opzet en expressie van het project, maar letten ze vooral op de tijd en het geld die ermee zijn gemoeid. Vanuit het Taiwanese ministerie van Cultuur is een Prepatory Office (PO) opgericht, dat het project tot een goed einde moest brengen. Deze instelling legde vooral een grote betrokkenheid aan de dag bij de uitvoering van het grote en ingewikkelde complex.

De aanvankelijk in oktober 2017 geplande opening is minimaal een jaar uitgesteld. Projectmanager Van der Steen noemt meerdere oorzaken voor deze vertraging. Een van de redenen is dat de tender voor de theatertechniek vertraging heeft opgelopen. Maar ook spelen meer structurele zaken. Aanspreekpunt voor de ontwerpers is het PO, maar dat is weer niet de operator. De gebruiker die het complex zal gaan bespelen, is al drie jaar bekend, maar is nog steeds geen partij in het proces. Wat verder niet helpt, is dat de bouw is opgeknipt in zeven verschillende tenders. De talloze interfaces vormen een voedingsbodem voor onenigheid.

Een andere factor is dat de initiële planning en budgetten weinig realistisch waren. Aanvankelijk werd als opening 2012 genoemd, terwijl iedereen wist dat dat niet kon. Dat geldt ook voor het budget dat aanvankelijk was uitgetrokken voor het gebouw. Dertig tot veertig procent van de bouwkosten worden internationaal gemaakt en daar kun je niet op concurreren. Als dan de budgetten lokaal worden vastgesteld, zit je met een probleem. Zou je het in een keer goed hebben gedaan, was het veel sneller gaan, aldus Van der Steen.

 

Reageer op dit artikel